و بدين گونه ، ابتدا عمل به رأى و نظر شخصى را « تأويل » ، و در نهايت آن را « اجتهاد » ناميدند ؛ سپى علماى مكتب خلفا در اين راه از صحابه و خلفا پيروى كردند و باب اين اجتهاد - يعنى عمل به رأى و نظر شخصى - را به روى خود گشودند و براى آن ضوابط و قواعدى تعيين كردند و هر يك را نام مخصوصى دادند و ابوابى از علم اصول را ويژه آن ساختند و مراجعه به اين قواعدِ خود ساخته و استخراج احكام براساس آن‌ها را نيز ، « اجتهاد » و رهروان اين مسير را « مجتهد » ناميدند ؛ در حالى كه ، مصطلح شرعىِ علمِ دين ، « فقه » و رهرو در مسير آن ، « فقيه » است ؛ و اكنون ، سزاوار آن است كه سه موضوع مورد بحث و بررسى قرار گيرد : 1 - نامگذارى اجتهاد . 2 - مجتهدان عصر اول و موارد اجتهاد آن‌ها . 3 - اجتهاد در قرن دوم به بعد ، و استنباط احكام از عمل صحابه .